دزد، فرهنگی هم که باشد دزد است

جناب آقای شهریاری، سردبیر محترم فصلنامهی چیستا،

شب گذشته در چیستا (الکترونیکی) به مقالهای برخوردم با عنوان ”میانرودان، تمدن سومریها و کهنترین شعر گیتی سرودهی کاهنبانوی شهر اور انهدوانا“ از خانم یا آقای خورشید مومنی (اسفند 83- فروردین 84، شمارهی 6 و 7، سال بیست و دوم (شمارهی 216 و 217). با کمال تاسف و حیرت دریافتم که این ”مطلب“ یک دزدی تمام عیار است از نوشته و ترجمهی این جانب، سعید هنرمند، با عنوان ” کهنترین شعر دنیا: اينانا، بانوى بزرگترين قلب، سرودهى کاهنبانو انهدوانا، قديمىترين شاعر جهان.“ منتشر شده در نشریههای نگاه نو، ادبیات و فرهنگ، و شهروند.

سه پاراگراف اول نوشته، بعد از عنوان و تا یک سطر مانده به سطر آخر صفحهی اول (ص 508)، از خورشید مومنی یا کس دیگری است و مرا با آن کاری نیست و خود پاسخگوی آن بخش است. اما از آن سطر به بعد، یعنی از ’هزار و صد سال پیش...‘ به بعد، و تا آخر مطلب (مقدمه) نوشتهی من است، شعری هم که به دنبال آمده ترجمهی این جانب است. شعر نخست ترجمه شد و سپس مقدمه بر آن افزوده شد تا از شعر، شاعرش، و اسطورهاش تاریخچه و پیشزمینهای به خواننده داده شده باشد. پس شعر اصل است و نوشته درآمدی بر آن.

با صراحت باید بگویم که آقا یا خانم مومنی مرتکب سرقت ادبی شدهاند، زیرا نوشته و ترجمهی شعر را اینجا به نام خود چاپ کردهاند. شعر را به دقت مقابله نکردم، اما بهنظر یکجا و بدون تغییر برداشتهاند، مگر یکجا که واژهی ’سیلیم‘ را حذف کردهاند. پاره چنین است:

”اینانا دهان به سخن میگشاید:

ان

پدر من

به سلامت! سیلیم!

سخنانم را بشنو

به من گوش فراده“ (ص 64 در نگاه نو مطابق با ص 514 چیستا)

حذف این واژهی سومری احتمالا برای همریشه بودن با واژههای سلام در عربی و شلوم در عبری بوده، که ظاهرا با مذاق سامیستیز ایشان خوش نمیآمده.

مقدمه را هم البته با تغییرات و خلاصه کردنهایی از آن خود فرمودهاند! به این صورت که در مواردی جملهها را حذف یا کوتاه کردهاند؛ در مواردی با جملهبندیها و واژگان دیگری مطلب را عرضه کردهاند؛ جابجا نیز گرتهای از نگرش سامیستیزی خود بر آن پاشیدهاند – و بدین وسیله یک کار پژوهشگرانه را بدل به نگرشی نژادپرستانه کردهاند. افزون بر آن تمام پینویسها را یکجا حذف کردهاند و بدین ترتیب خواننده را از توضیحات و ماخذهای مربوط به شعر محروم نموده امکان درک بهتر شعر را از او گرفتهاند.

اما بجای 41 پینویس موجود در نوشتهی من، ایشان در پایان (ص 520) و در بهاصطلاح ’سرچشمه‘ سه منبع آوردهاند برای کل مطلب. منبع اول و دوم فرمودهی ایشان است، من ندیده و نخواندهام و بنابراین نمیدانم آیا ربطی به این موضوع و این شعر دارد یا نه. منبع سوم اما دربارهی این جانب است، یعنی پینویس 3، یا به سخن ایشان سرچشمه 3. نوشتهاند: ’برگردان کهنترین شعر جهان بانو انهدوانا، سعید هنرمند‘ – بدون ذکر زمان و محل چاپ. ذکر نام من توسط ایشان را انگار باید به حساب انصاف ایشان گذاشت، چون چنانکه برمیآید ایشان از شدت جاهطلبی تنها خواستار آمدن نام خود در مجلات هستند و بس. اما گذشته از این ”لطف“ باید بگویم که این جانب تاکنون مطلبی با این عنوان ننوشتهام. آنچه تاکنون در این مورد و این موضوع چاپ کردهام همان است که در آغاز آوردم و در زیر ماخذهای متعدد آن را درج کردهام، یعنی همان مطلبی که خورشید مومنی یکجا به نام خود در مجلهی شما چاپ کرده است.

بنا بر قرائن مطلب دزدیده شده توسط آقای مومنی حدود یک سال پیش در مجلهی شما ظاهر شده است، و پس باید زمانی حدود یک سال بعد از چاپ مطلب این جانب در مجلات نگاه نو در ایران، ادبیات و فرهنگ در اروپا، و شهروند در کانادا باشد. البته برخی دیگر از سایتها نیز همانزمان به این نشریهها پیوند (لینک) دادند که خوب بماند.

خورشید مومنی با این کارش نه تنها بر من که بر پژوهندگان و خوانندگان شما نیز ستم کرده است. ستم او نسبت به من اینکه کار و زحمتم را به نام خود به چاپ داده است. این ستم اما بدینجا ختم نمیشود و فراتر از آن با حذف منابع و پینویسها دو گروه دیگر را نیز با تازیانهاش نیشتر میزند. یک، با حذف ماخذها کار پژوهشگرانی چون نوا کریمه و دایان والکستین را – که در این راه سالها زحمت کشیدهاند و با پژوهشها و مطالعات منظم خود ترجمهی این لوحها را به زبانهای زندهی امروز امکانپذیر کردهاند – نادیده گرفته است؛ دو، راه پژوهش بیشتر را بر خوانندگان علاقمند و پژوهندهای که ممکن بود بخواهند در این زمینه بیشتر بخوانند و یا با پژوهششان برگی بر کارهای پیشین بیفزایند، بسته است.

آقای مومنی ممکن است جاهطلب باشند و بخواهند نامی از خود بر جای بگذارند. اما بد نیست بدانند که برای ارضاء حس جاهطلبیشان باید وسایل و امکاناتش را فراهم آورند. جاهطلبی بدون وسایل لازم راهی جز دست زدن به تقلب و دزدی پیش پای خود نمیبیند. با چاپ مطلب دیگران به نام خود دو روزی جاهطلبی را میتوان ارضاء کرد، اما بعد چه؟ آقای مومنی آیا میدانید که داوران از پس میآیند؟

در زیر با ذکر منابعی که نوشته و ترجمهی من در آنها چاپ شده از شما، بهعنوان سردبیر محترم مجله، خواهش میکنم با چاپ این مختصر مانع از تکرار چنین ناروائیهایی بشوید. همراه با این نوشته کل پرونده را به صورت پی دی اف میفرستم که برای مقایسه در اختیار داشته باشید.

با احترام،

سعید هنرمند

----------------------------------------

نگاه نو، ایران، سردبیر علی میرزائی، شمارۀ پیدرپی 59، دورۀ جدید، شمارۀ 15، آبان 82.
ادبیات و فرهنگ، اروپا، سردبیر: میرزا آقا عسگری (مانی)، 7 تیر 1382:

http://72.14.203.104/search?q=cache:9DJBjiZnkMIJ:www.mani-poesie.de/index.jsp%3FaId%3D475%26sectionId%3D16%26elderthan%3D609%26newerthan%3D-1%26newest%3D1240+%22%D8%B3%D8%B9%DB%8C%D8%AF+%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%22&hl=en&gl=as&ct=clnk&cd=9

عصر نو، به نقل از شهروند، 14 خرداد 1382:

http://www.asre-nou.net/1382/khordad/14/m-honarmand.html

شهروند، کانادا، سردبیر حسن زرهی، 13 خرداد 1382:

http://www.shahrvand.com/FA/Default.asp?Content=NW&CD=AL&NID=140#BN791

و این هم پیوند به چیستا و مطلب خورشید مومنی:

http://www.tchissta.com/Tchissta/TchCurPage.html